Kısaca Resesyon ve GSYİH

Bir süre önce finans piyasalarında dillere pelesenk olan resesyon kelimesi son zamanlarda daha az zikredilmeye başlandı. Türkçe karşılığı durgunluk anlamına gelen resesyon tabiri kısaca bir ülke ekonomisindeki küçülme durumunu yansıtır.

Ülkelerin ekonomik gidişatına ilişkin büyüme veya küçülme oranını en iyi yansıtan gayri safi yurt içi hasıla verileridir. GSYİH, bir ülkede belli bir dönem içerisinde üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplam parasal karşılığını ifade ederken ilgili ülkenin resesyonda olması için iki çeyrek üst üste daralma yaşaması gerekmektedir.

GSYİH, resesyonun en bilinen habercilerinden olmasının yanı sıra üretim, istihdam ve gelir düzeylerindeki en az 6 ay süren sürekli düşüşler veya tahvil getirilerinin terse dönmesi de resesyon habercileri arasında yer alır.

Tahvil getirilerinin terse dönmesi

ABD-ÇİN ticaret savaşının en hararetli zamanlarının yaşandığı Ağustos ayında ABD tahvil yatırımcıları ülkenin ekonomik gidişatına yönelik endişe duyarak 10 yıllık tahvil yatırımlarını azalttı ve böylece 2 yıllık tahvil getirileri 10 yıllıkların üzerine çıktı. Finans literatüründe getiri eğrisinin terse dönmesi olarak adlandırılan bu durum çok büyük bir oranda resesyon endişelerine neden oldu. Çünkü en son ABD’de 2007 yılında görülen bu olay bir sene sonra beraberinde mortgage krizini getirmişti.

Almanya’dan Rahatlatan GSYİH Verisi

Bir süre önce Euro Bölgesi’nde de resesyon kara bulutları dolaşmaktaydı. ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşlarının yansıması, iç talepteki durgunluk, üretimdeki daralma ve Brexit belirsizliği gibi faktörler bölgenin lokomotif ekonomisi konumunda olan Almanya’nın 2019 yılı 2. Çeyreğinde yüzde -0.2 gibi bir negatif büyüme rakamları gelmesine neden oldu. 2. Çeyrekte yaşanan bu daralma ile birlikte başta Almanya olmak üzere Euro Bölgesi’nde artık resesyon kelimesi daha çok zikredilmeye başlandı. Fakat Avrupa Merkez Bankası (ECB)’nın genişlemeci para politikalarının bir yansıması olarak Almanya öncü büyüme rakamları 3. Çeyrekte yüzde 0.1 oranında büyüme kaydetti ve teknik olarak resesyon endişelerini bir süre daha erteledi.

Almanya – Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)

Euro Bölgesi’nde yaşanabilecek herhangi bir kriz veya resesyon durumu şüphesiz bölge dışarısında en büyük etkiyi Türkiye’ye verecektir. Türkiye’nin en büyük ihracat payını Euro Bölgesi ve özellikle Almanya oluşturmaktadır. Almanya ekonomisinin son gelen büyüme rakamlarıyla birlikte resesyon endişesinden bir süre daha uzak kalması Türk ekonomisine de olumlu yansıyabilir.

Türkiye ve Resesyon

Türkiye ekonomisinden bahsederken üzülerek belirmemiz gerekir ki Türkiye ekonomisi son üç çeyrekte arka arkaya daralma yaşayarak bir resesyon süreci içerisine girdi. Fakat gelen verilere ve büyüme ivmesine bakacak olursak Türk ekonomisinde ılımlı bir toparlanma söz konusu olduğunu söyleyebiliriz. TCMB’nin de ülkedeki finansal istikrarı sürdürmek amacıyla (son dönemde enflasyondaki gerilemeden de destek alarak) para politikası faiz oranında yıl içerisinde toplam 1000 baz puanlık indirime gitti. Merkez bankalarının aldıkları bu tür kararlarlar anında finans piyasalarında fiyatlanırken reel piyasada etkisinin hissedilmesi en az 3 veya 6 ay sürebilir. Bu bağlamda Türkiye 3. Çeyrekte pozitif bir büyüme kaydederek resesyon baskısından kurtulabilir.

Türkiye – Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)

ABD Ekonomisinde Durumlar Nasıl?

ABD ekonomisi son dönemde ABD – ÇİN ticaret savaşı ve küresel piyasalarda yaşanan durağanlık nedeniyle büyüme ivmesini kaydetse de hala pozitif tarafta fiyatlanmaya devam ediyor. Diğer yandan küresel piyasalarda büyük endişelere neden olan ters getiri eğrisi de son dönemde normale döndü.

Yılın ikinci döneminde ABD kanadından gelen makroekonomik verilerin genel görünümde iyimser bir tablo oluşturmasına rağmen FED, gerçekleştirdiği son üç para politikası toplantısında da faiz oranlarında 25’er puanlık bir indirim gerçekleştirdi. Alınan kararlarda gerekçe olarak hedeflenen yüzde 2’lik enflasyon oranını yakalamak ana madde iken kararların ABD – ÇİN ticaret savaşı ve diğer risklere karşı sigorta mahiyetinde olduğu öne sürüldü.

Yazımızın başında belirttiğimiz üzere merkez bankalarının para politikalarına ilişkin aldıkları kararlar finans piyasalarında çok çabuk fiyatlanırken reel piyasalara yansıması en az 3 veya 6 ay sürebilmektedir. FED Başkanı Powell da en son alınan para politikası kararı sonrasında yaptığı basın açıklamasında gelecek yılın ortalarına kadar bir bekleme politikası güdeceklerini söyledi. Alınan kararların yansımasını finans piyasalarında örneğin ABD borsa endekslerinin rekor seviyelerde fiyatlanması ile görebiliyoruz. Diğer yandan reel piyasalara da zamanla yansıyacak olan bu kararlar ülke GSYİH verisinde de artışa neden olarak resesyon endişelerini çok uzağa taşıyabilir.

Son olarak ABD ekonomisi diğer büyük ekonomilere kıyasla resesyondan uzak olsa da bu ülkede yaşanabilecek resesyon veya herhangi bir kriz küresel piyasalarda uçak kazası etkisi yaratabilir. En güvenli seyahat araçlarından olan uçağın kaza yapma riski az olsa da kazanın gerçekleşmesi durumunda bütün yolcular ölebilir. Özetle ABD ekonomisi dev ekonomiler arasındaki en güveniliri olsa da burada yaşanabilecek bir kriz bütün finans piyasalarının çökmesine neden olabilir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz